Ormanda yürüyüş yaparken sahibiyle birlikte keşfe çıkan bir köpek, tarihin en eski sanat galerisine giden yolu açtı. 12 Eylül 1940 tarihinde “Robot” isimli köpeğin peşinden giden dört genç, bir orman deliğinden içeri girerek yaklaşık 30 metre derinlikteki geçitleri keşfetti. Fransa Kültür Bakanlığı’nın verilerine göre, 235 metre uzunluğundaki geçitlerin duvarlarında 680’den fazla boyalı figür ve 1,500’den fazla gravür tespit edildi. Tarih öncesi döneme ait devasa boğa, at ve geyik figürleri, sanat tarihinin en önemli eserleri arasında yer aldı.
KEŞFİN ARDINDAN TURİZME AÇILDI Ancak, 1948 yılında turizme açılan mağara, günde 1,800 ziyaretçi ile kısa sürede dünya genelinde ilgi odağı haline geldi. İnsanların vücut ısıları, nem ve karbondioksit seviyeleri nedeniyle mağaranın iç yapısı tehlikeli bir duruma geldi. 1958’de duvarlarda yeşil alglerin ve mantarların oluşması üzerine, antik pigmentlerin korunması amacıyla 1963’te mağaraya girişler süresiz olarak durduruldu.
MAĞARA ZİYARETE KAPANDI Girişlerin kapatılmasına rağmen mağara ekosistemi üzerindeki tehditler devam etti. 2001 yılında “Fusarium solani” mantar salgınına karşı uzmanlar yıllarca kimyasal mücadele yürütmek zorunda kaldı. UNESCO raporları, mağara havasındaki dengeyi sağlamak için havalandırma sistemlerinin optimize edildiğini, 2015’ten itibaren ise radikal CO2 pompalama işlemlerinin durdurulduğunu belirtti. Günümüzde, bu tarihi alan sadece bilim insanlarının sınırlı süreli girişine izin verilen hassas bir ekolojik bölge olarak yönetilmektedir.
DİJİTAL REPLİKA İLE KORUMA Orijinal mağaranın kapatılmasıyla birlikte, kültürel mirasın korunması amacıyla replika yapımına geçildi. 1983 yılında açılan “Lascaux II” kopyası, her yıl yaklaşık 250 bin ziyaretçi tarafından görülürken; 2016 yılında hizmete giren “Lascaux IV” Uluslararası Kaya Sanatı Merkezi, mağaranın neredeyse tam bir kopyasını sanal teknolojilerle ziyaretçilere sundu. Uzmanlar, binlerce yıllık pigmentlerin korunması için en güvenli ziyaretin orijinal mağaranın dışındaki bu replika alanlarda gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
